SYNAGOGI - HISTORIA

       Spośród wielu żydowskich obiektów kultowych najważniejszą instytucją judaizmu są synagogi. Nazwa synagoga wywodzi się z języka greckiego i oznacza miejsce spotkań i zgromadzeń. W hebrajskim synagoga to Bejt Ha-kneset (dom zgromadzeń), obiekt modlitewny, przeznaczony wyłącznie do odprawiania judaistycznych obrzędów religijnych, lub Bejt Ha-midrasz (dom nauki, szkoła), miejsce studiowania Tory i Talmudu.
       Różne określenia na żydowski obiekt sakralny ma swoje przyczyny w jego wielofunkcyjności. Był on miejscem modlitw i nabożeństw, a także studiowano tam Torę i Talmud; w synagodze miał swoją siedzibę kahał i tutaj odbywały się jego zebrania. Oprócz tego mieściły się tam różne urzędy gminy żydowskiej: kancelaria, archiwum, pomieszczenia sądu rabinackiego, skarbiec, a nawet przytułek dla wędrowców. Nie jest więc synagoga budynkiem sakralnym (świątynią) w pojęciu chrześcijańskim, nie składano tu ofiar, nie czczono obrazów ani figur i nie uświęcano tego miejsca. Jedyną i prawdziwą świątynia, w której służbę ofiarną srawowali kapłani, była Świątynia Jerozolimska, zburzona przez Rzymian w 70 roku n.e.. Od tego czasu ofiarę całkowicie zastąpiła modlitwa, a rozproszeni po całym świecie Żydzi skupili się w synagogach, które spełniały rolę centrum integrującego społeczność.
       Synagogi na ziemiach polskich charakteryzowały się różnorodnością pod względem rozmiarów, rozwiąza architektonicznych, a także wystroju wnętrz, a wszystko podporządkowane było funkcji obiektu. Budynek musiał posiadać obszerną salę modlitewną dla mężczyzn, pośrodku której na niewilkim podwyższeniu znajdowała się bogato zdobiona kazalnica czyli bima. Ściany sali głównej były ozdabiane cytatami z Tory i wielobarwnymi freskami z motywami roślinnymi, zwierzęcymi lub biblijnymi. Na ścianie wschodniej umieszczona była Aron Ha-ko-desz, czyli święta szafa, w której przechowywano zwoje Tory, tam też stały siedmioramienne świeczniki (menory). Część główną otaczały przybudówki, w których był babiniec (część z osobnym wejściem przeznaczonym dla kobiet), pomieszczenie kancelarii rabinackiej oraz zarządu gminy. Przedsionek (polisz) służył jako miejsce posiedzeń sądów i spotkań administracji kahalnej.
       Przepis talmudyczny nakazywał zakładanie synagog w miejscowościach, w których zamieszkiwało co najmniej dziesięciu dorosłych Żydów (powyżej 13 roku życia).
       W Przemyślu do wybuchu wojny działały cztery synagogi, z których jedna (Stara) administrowana była przez Gminę, a trzy pozostałe przez stowarzyszenia.